Lịch sử dim sum: Từ quán trà đến bàn ăn

Mỗi lần bạn cầm chiếc bánh bao nóng hổi hay xửng hấp còn bốc khói, bạn đang chạm vào một truyền thống kéo dài hàng nghìn năm. Lịch sử dim sum không bắt đầu ở một nhà hàng sang trọng, mà ở những quán trà nhỏ bên đường, nơi khách bộ hành dừng chân nghỉ ngơi. Để hiểu vì sao dim sum lại có sức sống bền bỉ đến vậy, hãy cùng lần theo hành trình của nó qua thời gian.

Khởi nguồn từ những quán trà bên Con đường Tơ lụa

Câu chuyện bắt đầu từ Con đường Tơ lụa, tuyến giao thương nối Trung Quốc với phương Tây. Dọc theo con đường dài dằng dặc này, các thương nhân, lữ khách và người chăn lạc đà cần chỗ dừng chân. Những quán trà mọc lên để phục vụ họ. Ban đầu, người ta tin rằng uống trà giúp tiêu hóa tốt, nên chủ quán chỉ dọn trà. Về sau, họ bắt đầu thêm vài món ăn nhẹ để khách lót dạ. Đó chính là hình hài sơ khai của dim sum: những món nhỏ ăn kèm với trà.

Ẩm trà: văn hóa uống trà của người Quảng Đông

Nếu Con đường Tơ lụa gieo hạt giống, thì vùng Quảng Đông (miền nam Trung Quốc) mới là nơi dim sum thật sự nở rộ. Tại đây hình thành phong tục ẩm trà (yum cha), nghĩa đen là uống trà. Người dân, đặc biệt ở Quảng Châu và sau này là Hồng Kông, có thói quen ra quán trà vào buổi sáng, vừa nhâm nhi trà vừa thưởng thức các món nhỏ. Ẩm trà không chỉ là chuyện ăn uống. Nó là dịp để gia đình sum họp, bạn bè trò chuyện, người lớn tuổi gặp gỡ nhau mỗi ngày.

Điểm tâm nghĩa là chạm vào trái tim

Tên gọi của món ăn này chứa đựng cả một triết lý. Trong tiếng Hoa, dim sum viết là 點心, phát âm theo tiếng Quảng Đông. Người Việt gọi là điểm tâm, đọc theo âm Hán Việt của cùng hai chữ đó. Nghĩa gốc của điểm tâm thường được hiểu là chạm nhẹ vào trái tim hoặc làm ấm lòng. Cái tên nói lên đúng bản chất: đây là những món nhỏ, ăn không phải để no căng bụng, mà để làm dịu cơn đói và sưởi ấm tâm hồn.

Dim sum lan tỏa khắp nơi

Từ Quảng Đông, dim sum theo chân người Hoa di cư đi khắp thế giới. Làn sóng di dân đưa món ăn này đến Hồng Kông, nơi văn hóa ẩm trà phát triển rực rỡ với những nhà hàng lớn và xe đẩy phục vụ tận bàn. Rồi dim sum vượt biển đến khu phố người Hoa ở Bắc Mỹ, châu Âu, Đông Nam Á. Ở mỗi vùng đất mới, món ăn lại thích nghi đôi chút với khẩu vị địa phương, nhưng cái hồn của nó vẫn không đổi.

Từ vài món ăn nhẹ đến hàng trăm loại

Điều khiến dim sum đặc biệt là sự phong phú của nó. Từ vài món lót dạ đơn sơ ngày xưa, dim sum ngày nay đã phát triển thành hàng trăm loại khác nhau. Có món hấp, món chiên, món nướng, món ngọt, món mặn. Bạn sẽ gặp há cảo tôm trong veo, xíu mại, các loại bánh bao nhân thịt, chân gà hấp, bánh cuốn, và vô số món tráng miệng. Chính sự đa dạng này biến một bữa ẩm trà thành cuộc khám phá không bao giờ chán.

Truyền thống dim sum ngày nay

Dù thế giới đổi thay, truyền thống dim sum vẫn giữ nguyên tinh thần cốt lõi. Người ta vẫn ngồi lại bên nhau, gọi vài xửng hấp, rót trà cho nhau và trò chuyện thong thả. Ở nhiều gia đình, đi ăn dim sum cuối tuần là một nghi thức không thể thiếu. Món ăn nhỏ bé ra đời bên Con đường Tơ lụa nay đã trở thành sợi dây gắn kết con người qua nhiều thế hệ.

Tại SuSuBao, chúng tôi trân trọng truyền thống ấy bằng cách làm từng món tươi mới mỗi ngày bằng tay. Bạn có thể thưởng thức các món trứ danh như Sheng Jian Bao và tiểu long bao tại sáu chi nhánh ở TP.HCM, Hà Nội, Mỹ Tho và Biên Hòa, hoặc đặt online để mang cả một phần lịch sử ẩm trà về nhà. Mời bạn khám phá thực đơn dim sum tại SuSuBao và tự mình cảm nhận món ăn đã chạm đến trái tim bao thế hệ.

Câu hỏi thường gặp

Dim sum và điểm tâm có phải là một không?

Đúng vậy. Cả hai đều viết bằng hai chữ Hoa 點心. Dim sum đọc theo tiếng Quảng Đông, còn điểm tâm là âm Hán Việt của cùng hai chữ đó. Nghĩa gốc thường được hiểu là chạm vào trái tim hay làm ấm lòng.

Dim sum ra đời ở đâu?

Hình hài sơ khai của dim sum xuất hiện ở các quán trà bên Con đường Tơ lụa, nơi khách bộ hành dừng chân uống trà. Về sau món ăn nở rộ tại vùng Quảng Đông, miền nam Trung Quốc, gắn với văn hóa ẩm trà.

Ẩm trà (yum cha) là gì?

Ẩm trà nghĩa đen là uống trà, chỉ phong tục ra quán trà thưởng thức trà kèm các món dim sum nhỏ, thường vào buổi sáng. Đây là dịp để gia đình và bạn bè sum họp, trò chuyện thong thả.