Tết Nguyên Tiêu người Hoa: ý nghĩa và phong tục Rằm tháng Giêng

Tết Nguyên Tiêu rơi vào Rằm tháng Giêng, tức đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới âm lịch. Với người Hoa, đây là ngày quan trọng khép lại chuỗi ngày vui xuân, cũng là dịp cả nhà quây quần lần cuối trước khi trở lại nhịp sống thường ngày. Ở Sài Gòn, khu Chợ Lớn của người Hoa vào đêm này luôn rực rỡ ánh đèn lồng, tiếng trống múa lân và mùi thang viên nóng hổi. Hãy cùng đọc qua ý nghĩa và những phong tục đẹp của ngày lễ này.

Ý nghĩa của Tết Nguyên Tiêu

Chữ "nguyên" nghĩa là đầu tiên, chữ "tiêu" nghĩa là đêm. Tết Nguyên Tiêu là đêm trăng tròn đầu tiên trong năm, nên còn được gọi là Tết Thượng Nguyên. Trong quan niệm của người Hoa, đây là ngày kết thúc trọn vẹn mùa Tết Nguyên Đán kéo dài mười lăm ngày. Có câu nói quen thuộc rằng ăn Tết đến hết Rằm tháng Giêng mới thật sự xong, vì vậy đêm này mang ý nghĩa sum vầy, đoàn viên rất sâu đậm.

Ngày lễ này còn gắn với tín ngưỡng cầu an. Nhiều gia đình người Hoa lên chùa, đến hội quán thắp hương, xin lộc đầu năm, cầu cho một năm bình an, làm ăn thuận lợi và gia đạo êm ấm. Ánh trăng tròn và ánh đèn lồng tượng trưng cho sự viên mãn, tròn đầy mà ai cũng mong ước.

Những phong tục đặc sắc trong đêm Rằm tháng Giêng

Điều làm nên không khí riêng của Tết Nguyên Tiêu chính là những phong tục truyền lại qua nhiều đời. Mỗi phong tục đều mang một lời chúc và một niềm vui riêng.

• Treo và thả đèn lồng: khắp nhà cửa, đền chùa và đường phố đều treo đèn lồng đỏ. Vì thế ngày này còn có tên là Lễ hội đèn lồng. Ánh đèn tượng trưng cho hy vọng và cầu mong xua đi những điều không may.
• Giải câu đố trên đèn lồng: người ta viết câu đố lên những mảnh giấy rồi treo vào đèn lồng. Ai đi ngang giải được câu đố sẽ nhận một phần quà nhỏ. Đây là thú vui trí tuệ vui nhộn, gắn kết cả người lớn lẫn trẻ nhỏ.
• Múa lân, múa rồng: tiếng trống rộn ràng cùng những màn múa lân, múa rồng uốn lượn mang ý nghĩa xua đuổi điều xấu và rước tài lộc, may mắn về cho phố phường.

Món ăn truyền thống ngày Tết Nguyên Tiêu

Món ăn không thể thiếu trong đêm này là thang viên, những viên bột nếp tròn nấu trong nước ngọt ấm. Ở miền Nam Việt Nam, món này gần gũi với tên gọi bánh trôi tàu. Hình dáng tròn trịa của viên bánh và cái tên đọc gần âm với chữ đoàn viên khiến thang viên trở thành biểu tượng của sự sum họp, cả nhà quây quần bên nhau.

Viên thang viên thường có nhân mè đen, đậu phộng hoặc đậu xanh, chan cùng nước đường gừng thơm ấm. Cả nhà ngồi bên nhau ăn một chén thang viên nóng trong đêm trăng tròn là hình ảnh đẹp và ấm áp nhất của ngày lễ. Nếu bạn muốn hiểu kỹ hơn về món này, mời đọc bài thang viên là gì. Ngoài thang viên, mâm cỗ đêm Rằm còn có nhiều món quen thuộc mà bạn có thể tìm hiểu qua bài món ăn ngày Tết của người Hoa.

Người Hoa ở Chợ Lớn đón Tết Nguyên Tiêu

Chợ Lớn là nơi giữ gìn không khí Tết Nguyên Tiêu đậm nét bậc nhất ở Việt Nam. Vào đêm Rằm tháng Giêng, các hội quán và chùa của người Hoa như chùa Bà Thiên Hậu luôn đông nghịt người đến thắp hương, xin lộc và cầu an. Nhiều người thành tâm xoa lên hồng đăng, thỉnh lộc mang về nhà treo suốt năm.

Điểm nổi bật nhất là lễ diễu hành trên các con đường quanh Chợ Lớn. Đoàn múa lân, múa rồng, các nhân vật hóa trang cùng đèn lồng rực rỡ nối nhau đi qua phố phường, thu hút hàng nghìn người dân và du khách. Đây được xem là một trong những lễ hội đường phố sôi động nhất của cộng đồng người Hoa tại Sài Gòn, giữ được nét văn hóa truyền thống giữa lòng đô thị hiện đại.

Dù bạn là người Hoa hay không, đêm Rằm tháng Giêng vẫn là dịp đẹp để cả nhà quây quần, ăn một món ngon ấm nóng và gửi cho nhau lời chúc bình an. Nếu muốn mang chút hương vị Thượng Hải và dim sum vào bữa sum vầy của gia đình, mời bạn xem qua thực đơn SuSuBao và chọn cho mình một món yêu thích.

Câu hỏi thường gặp

Tết Nguyên Tiêu là ngày nào?

Tết Nguyên Tiêu rơi vào Rằm tháng Giêng âm lịch, tức đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới. Đây là ngày khép lại mùa Tết Nguyên Đán và mang ý nghĩa đoàn viên, sum vầy.

Vì sao Tết Nguyên Tiêu còn gọi là Lễ hội đèn lồng?

Vào đêm này, người Hoa treo đèn lồng đỏ khắp nhà cửa, đền chùa và đường phố, đồng thời tổ chức giải câu đố treo trên đèn lồng. Vì vậy ngày lễ còn có tên là Lễ hội đèn lồng.

Người Hoa ăn món gì trong ngày Tết Nguyên Tiêu?

Món truyền thống là thang viên, những viên bột nếp tròn nấu trong nước đường gừng ấm, ở miền Nam thường gọi là bánh trôi tàu. Hình tròn của viên bánh tượng trưng cho sự đoàn viên, sum họp.

Người Hoa ở Chợ Lớn đón Tết Nguyên Tiêu như thế nào?

Người Hoa ở Chợ Lớn lên các hội quán và chùa như chùa Bà Thiên Hậu để thắp hương, xin lộc, cầu an, cùng lễ diễu hành múa lân, múa rồng và đèn lồng rực rỡ trên các con phố.